Met de komst van de lente worden tuinen en openbare ruimtes opnieuw levendiger. Helaas geldt dat ook voor een ongewenste invasieve soort: de Aziatische hoornaar (Vespa velutina).
Deze exoot vormt een ernstige bedreiging voor bijen, hommels en andere bestuivende insecten, die nochtans cruciaal zijn voor onze natuur en voedselvoorziening.
In bepaalde omstandigheden, met name in de nabijheid van nesten, kan hij ook een gevaar vormen voor mensen.
De lente is een sleutelperiode in de bestrijding van de Aziatische hoornaar. Door vroegtijdig in te grijpen, kan de verdere verspreiding sterk worden afgeremd. De gemeente Linkebeek roept haar inwoners daarom op om alert te zijn en waarnemingen te melden.
Hoe herken je de Aziatische hoornaar?
De Aziatische hoornaar wordt vaak verward met de Europese hoornaar, maar er zijn duidelijke verschillen:
- het lichaam is overwegend donkerbruin tot zwart;
- op het achterlijf is één opvallende gele band zichtbaar;
- de poten zijn zwart met gele uiteinden (“gele laarsjes”);
- het gezicht heeft een oranje tot geelachtige kleur.
De Aziatische hoornaar is iets kleiner dan de Europese hoornaar, maar oogt slanker. Ze vliegt vaak doelgericht en jaagt actief op bijen, meestal in de buurt van bijenkasten, bloeiende planten of boomgaarden.
Waarom is de lente zo belangrijk?
In de winter overleven enkel de bevruchte koninginnen. Vanaf maart, van zodra we enkele dagen temperaturen opmeten van 13°C à 14°C, worden ze actief en beginnen ze alleen aan de bouw van een eerste, klein nest. Dit zogenaamde primaire nest vormt het begin van een nieuwe kolonie.
Wanneer een koningin in deze fase wordt gevangen of het primair nest tijdig wordt verwijderd, kan men voorkomen dat er later in de zomer een groot secundair nest ontstaat met honderden werksters. Vroege detectie maakt de bestrijding doeltreffender, veiliger en goedkoper.
Hoe herken je een primair nest?
Een primair nest is relatief klein en wordt gebouwd op een beschutte plaats, vaak dicht bij menselijke bewoning.
Kenmerkend zijn:
- grootte: ongeveer ter grootte van een sinaasappel tot een tennisbal;
- vorm: rond of peervormig, met een kleine opening aan de onderzijde;
- locatie: onder een dakrand, in een tuinhuis, schuur, carport, haag of zelfs in een vogelhuisje;
- activiteit: meestal zie je één hoornaar (de koningin) in- en uitvliegen.
De beginnende koninginnennestjes (ook embryonesten genoemd) hebben de grootte van een pingpongbal en een geelbruine kleur. Het omhulsel is vrij stevig en dikker dan dat van inheemse wespensoorten (m.u.v. de Europese hoornaar). De structuur lijkt vaak ook iets korreliger dan dat van embryonesten van de inheemse wespensoorten.
Acties van de gemeente Linkebeek
Om de verspreiding van de Aziatische hoornaar actief tegen te gaan, zal de gemeente Linkebeek in de lente dertig selectieve vallen plaatsen, verspreid over het volledige grondgebied van de gemeente. Deze vallen zijn specifiek ontworpen om vooral koninginnen van de Aziatische hoornaar te vangen en zo weinig mogelijk andere insecten te schaden.
Daarnaast kunnen inwoners bij de gemeente een eenvoudige val verkrijgen. Deze vallen kunnen helpen om de aanwezigheid van hoornaars te detecteren, maar vragen extra waakzaamheid om ongewenste bijvangst te beperken.
Inwoners die dat wensen, kunnen ook zelf een val maken, bijvoorbeeld met een plastic fles en een aangepaste lokstof.
Bij het gebruik van zelfgemaakte vallen wordt sterk aangeraden deze regelmatig te controleren en zeker in te zetten tijdens de lenteperiode, wanneer vooral koninginnen actief zijn.
Als lokstof kan je een zelfgemaakt mengsel van 1/3 witte wijn, 1/3 goed bier en 1/3 suiker gebruiken. Een wiek of kleikorrels verdampen gestaag.
Wat als je insecten gevangen hebt in je selectieve val?
- Optie 1: Er zit alleen een Aziatische hoornaar koningin in je val. Plaats de val in de diepvries. Na 30 minuten is de hoornaar verkleumd en kan je die met schaar, tang of
handschoenen eruit halen en doden. Opgelet, die hoornaar is niet dood, die vliegt gewoon terug weg als die opgewarmd is, dus zorg dat die zeker dood is. - Optie 2: Er zitten enkel andere insecten in je val. Open gewoon het deksel van de val en laat alles ontsnappen.
- Optie 3: Er zitten zowel een Aziatische hoornaar als andere insecten in je val. Plaats de val 10 à 20 minuten in de koelkast, niet in de diepvries. De insecten verkleumen en kunnen niet meer vliegen. Neem nu de Aziatische hoornaar met schaar of tang uit de val en dood haar. De andere insecten plaats je gewoon met val en al terug buiten met een open deksel. Met de warmere temperaturen zullen die gewoon wegvliegen.
Wat moet je doen bij een waarneming?
- Blijf op afstand en raak het dier of het nest niet aan.
- Maak indien mogelijk een foto van de hoornaar of het nest.
- Meld de waarneming via www.vespawatch.be.
- Je kunt ook contact opnemen met de dienst Grondgebiedzaken van de gemeente.
Probeer nooit zelf een nest te verwijderen. Dit kan gevaarlijk zijn en is voorbehouden aan erkende verdelgers.
Samen beschermen we onze natuur
De bestrijding van de Aziatische hoornaar is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Dankzij de
waakzaamheid en medewerking van inwoners kan de schade aan bijenpopulaties en biodiversiteit aanzienlijk worden beperkt.
Door waarnemingen tijdig te melden, draagt elke inwoner bij aan een groen, gezond en biodivers Linkebeek.
